اخیراً در كنفرانسى بین المللى با عنوان «طلوع صلح آمیز چین»  كه از سوى «مجمع اصلاحات چین » در «بوائو»  واقع در جزیره «هینان » چین برگزار مى شد، شركت كرده بودم. «ژنگ بیجیان » رئیس مجمع در سخنرانى افتتاحیه خود طلوع صلح آمیز چین را توضیح داد و به روند توسعه آن كشور كه از سال۱۹۷۸ آغاز شده و قرار است تا نیمه هاى قرن حاضر میلادى ادامه یابد، اشاره كرد. موضوعى كه بحثهاى داخلى بر سر مناسب بودن و اجرایى شدن آن از پاییز سال گذشته اوج گرفته است.

رشد قابل توجه چین در دهه ۱۹۹۰ باعث شد بسیارى از كشورها آن را به عنوان یك تهدید تلقى كنند. لذا مفهوم «طلوع صلح آمیز »  بیشتر به عنوان یك عكس العمل جهت كسب اعتماد مطرح شد. ژنگ و سایر افرادى كه به این موضوع باور و تعهد دارند سعى مى كنند آن را به عنوان یك تئورى كه مى تواند از سوى جامعه بین الملل مورد قبول واقع شود، مطرح كنند. آنها تئورى خود را به گونه راهى تعریف مى كنند كه براساس آن، چین به منزله یك قدرت و نظام حكومتى، مى تواند هماهنگ با سیستمهاى سیاسى موجود در جهان همزیستى و رشد كند.

او گفت: مامى توانیم درك كنیم كه «صلح» و «طلوع و رشد و ترقى»  كه به ظاهر [در روابط بین الملل] متناقض به نظر مى رسند، مى توانند همراه او با هم یكى شوند. در گذشته، پیدایش قدرتهاى بزرگ معمولاً  بر هم زننده نظام بین الملل و تهدیدى براى صلح تلقى مى شد. چین این قاعده را شكسته است. ژنگ گفت: دو پند حكمت آمیز در جامعه چین مى تواند مسیر طلوع صلح آمیز چین را به خوبى به تصویر بكشد. «كارى كه دوست ندارى دیگران در حق تو انجام دهند، در مورد آنها روامدار» ، «هركس كه به دیگران كمك كند، به خود كمك كرده است».

آیا چین واقعاً مسیر طلوع صلح آمیز را طى مى كند؟ شركت كنندگان در كنفرانس نظرات خود را در این مورد در بحثهایى داغ رد و بدل كردند:

ـ چین به عنوان بزرگترین كشور واردكننده در آسیا و سومین كشور در جهان، براى همسایگان خود منافع زیادى دارد. چین در مشاركت بین المللى خود با چالشهاى زیادى روبروست. چگونگى مشاركت در عملیات حفظ صلح، چگونگى مواجهه با سیستم حمایت از تولیدات داخلى، شیوه برخورد با موضوع حقوق معنوى و...

ـ هم چنانكه یك ضرب المثل مى گوید: «خلق و خلق نیكو نتیجه تغذیه و تربیت نیكوست،» توسعه نیز بنیاد صلح است و كلید برقرارى ارتباط صلح آمیز با سایر ملل محسوب مى شود.

ـ چین رشد یافته مى تواند براى نفت و سایر منابع ایجاد بحران كند و بر محیط زیست تأثیر منفى بگذارد. چین چگونه مى خواهد این مشكلات را حل كند. بعضى معتقدند نگاه چین به «صلح »نگاهى ابزارى است و آن را مصلحتى براى رسیدنش به توسعه مى داند. به عبارتى دیگر، چین وضع موجود را مى پذیرد، چون فعلاً  ضعیف است.

ـ چین براساس معیارها و شاخصهاى «جهانى شدن »وابستگى متقابل اقتصادى با سایر كشورهاى جهان پیدا مى كند و به سوى یكپارچگى اقتصادى آسیا حركت مى نماید. این روند به استقرار صلح كمك مى كند.

ـ نگاه بلندمدت چین به نظم جهانى نه براساس وابستگى متقابل، بلكه بر نظام چندقطبى استوار است. به نظر مى رسد كه چین امیدوار است به مرور و د رنهایت، وقتى قدرتمند شد، جاى ایالات متحده را بگیرد.

ـ بزرگترین چالش براى چین در مسیر استراتژى «طلوع صلح آمیز » نوع رابطه اش با آمریكاست. چین بااتحاد شوروى سابق تفاوت دارد. چین هرگز «منطقه نفوذ»  و «بلوك اقتصادى انحصارى » ایجاد نكرد. او هرگز در سیستمها و پیمانهاى امنیتى كه كشور دیگرى را هدف قرار داده باشد، وارد نشد. براین اساس، چین ادعا مى كند «جنگ سرد » به وقوع نخواهد پیوست. البته براساس نوع معامله اى كه باتایوان مى كند، ممكن است در یك لحظه روابطش با ایالات متحده به هم بخورد.

به نظر مى رسد روابط چین و ژاپن نیز یك نقطه كور و تاریك طلوع صلح آمیز چین باشد. یكى از شركت كنندگان چینى بر اهمیتى كه چین براى غالب شدن بر احساسى كه نسبت به خود به عنوان قربانى دارد، اشاره كرد. او گفت: «ذهنیت قربانى بودن» عمیقاً  در چینى ها در خصوص تاریخ معاصرشان وجود دارد و لازم است «ذهنیت عقلایى ملى» جاى آن را بگیرد. چین به تلخى به یادمى آورد كه چگونه در قرن ۱۹میلادى و پس از آن تحت استعمار وخشونت نیروهاى خارجى قرار گرفته بود. برخى صاحبنظران معتقدند خاطره تلخ تحقیر، زمینه و میل به انتقام و ملى گرایى انحصارى را فراهم مى كند. چین همیشه مجرایى براى ابراز این خشم خوددارد: ژاپن.

اخیراً  با یك مقام بلندپایه در دولت ژاپن ملاقات داشتم كه مى گفت: هرچند ، پروژه قطار تندرو پكن به «شانگهاى » اساساً  یك پروژه فنى و اقتصادى است، وقتى شركت «شینكانسن»  ژاپن به صحنه مى آید، به معضلى سیاسى و احساسى تبدیل شود. او گفت: ژاپن براى رهبران چین، یك تابوى سیاسى است.

موضع ژاپن در مبحث «طلوع صلح آمیز چین» چیست؟

این نكته بیشتر به چین بستگى دارد كه به نحوى، جامعه خود را مهندسى كند كه بتواند بر «ذهنیت قربانى بودن»  فائق آید.

آیا دولت مى تواند پاسخگوى به مردم باشد و در تصمیم سازى و اجرا آنگونه شفافیت نشان دهد كه اعتماد عمومى را جلب كند؟ این همه منوط به آن است كه مردم خود را بازیگران اصلى تصور كنند، نه قربانى. ایجاد یك جامعه مدنى قدرتمند و پویا، زمینه را براى شكل گیرى یك قدرت بزرگ قابل اعتماد در سطح بین المللى فراهم مى كند.

در همین ارتباط، چین در صورتى مى تواند به صورت صلح آمیز طلوع كند كه جامعه بین الملل در مقابل آن را بپذیرد. ژنگ گفت: طلوع صلح آمیز چین حاصل نگرش «نه خوش نیتى، نه واهى اندیشى»  است. جامعه بین الملل نیز لازم است استراتژى همزیستى صلح آمیز با چین را با همین نگرش اتخاذ كند. این موضوع مخصوصاً  در روابط چین و ژاپن حایز اهمیت است. هر دو طرف با انگیزه بیشتر، تلاشهاى ویژه اى براى تطبیق و سازگارى سیاسى و روانى به عمل آورند.

 

نویسنده: یویچى - فوناباشى

مترجم: محمد رسول - الماسیه

منبع: روزنامه -- به نقل از آساهى شیمبون

گردآوری : علی خدامرادی (دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب - آذر 1386)

 

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 3 دی 1388    | توسط: علی خدامرادی    | طبقه بندی: مطالعات چین،     | نظرات()